Wiskoza w ubraniach jest włóknem celulozowym regenerowanym: ma roślinne pochodzenie, lecz powstaje po chemicznym rozpuszczeniu celulozy i ponownym uformowaniu. Jest miękka, chłonna i przewiewna, ale po zamoczeniu słabnie, łatwiej się odkształca i może się skurczyć. Dlatego wymaga ostrożnego prania, suszenia oraz prasowania zgodnie z metką.
Czym jest wiskoza w ubraniach i czy jest naturalna?
Wiskoza powstaje z celulozy, zwykle pozyskiwanej z pulpy drzewnej. Celuloza nie pozostaje jednak w ubraniu w pierwotnej postaci: zostaje chemicznie rozpuszczona, a następnie odtworzona jako włókno. Z tego powodu wiskoza należy do regenerowanych włókien celulozowych.
Więcej na ten temat: tkaniny ubraniowe
Więcej na ten temat: jedwab w ubraniach
Więcej na ten temat: kaszmir
Najtrafniej określić ją jako włókno o roślinnym pochodzeniu, ale nie jako włókno naturalne w ścisłym znaczeniu klasyfikacji. Bawełna zachowuje swoją włóknistą postać po oddzieleniu od rośliny, natomiast wiskoza przechodzi proces chemicznego przetworzenia. Takie rozróżnienie opisuje publikacja Properties, Production, and Recycling of Regenerated Cellulose Fibers: Special Medical Applications z 2024 roku.
Jedną z najważniejszych cech wiskozy jest zdolność pochłaniania wilgoci. W standardowych warunkach 20°C i 65% wilgotności względnej jej odzysk wilgoci wynosi 12–14%. Dla porównania lyocell osiąga 11–12%, a bawełna 8,5%. W praktyce tłumaczy to miękkie, mniej „suche” odczucie materiału podczas noszenia. Przy wyborze między różnymi tkaninami ubraniowymi warto więc sprawdzać nie tylko nazwę włókna, lecz także konstrukcję konkretnego wyrobu.
Wiskoza — właściwości użytkowe
Najbardziej rozpoznawalne właściwości wiskozy to miękkość, przewiewność i wysoka chłonność. W badaniu retencji wody włókno mogło zatrzymywać 85–100% wody. Taka cecha sprzyja komfortowi odzieży noszonej bezpośrednio przy skórze, ale jednocześnie sprawia, że mokry materiał staje się cięższy i bardziej podatny na zmianę kształtu.
Wiskoza może być przyjemna w dotyku podobnie jak inne miękkie włókna, jednak jej zachowanie po praniu wymaga większej uwagi niż sama ocena powierzchni. Mokre włókno wydłuża się przy zerwaniu do 23–38%, podczas gdy na sucho zakres ten wynosi 17–25%. Nie oznacza to, że każda bluzka rozciągnie się o taki procent, lecz pokazuje większą podatność włókna na odkształcenie pod obciążeniem.
Właśnie dlatego fason, splot lub dzianinowa konstrukcja mają znaczenie równie duże jak skład z metki. Luźna sukienka, cienka koszula i sprężysta dzianina z wiskozy mogą reagować na wilgoć inaczej. W ocenie komfortu warto zestawiać wiskozę z innymi włóknami, ale nie przenosić automatycznie właściwości jedwabiu w ubraniach czy bawełny na każdy produkt wiskozowy.
| Włókno | Odzysk wilgoci w 20°C i 65% RH | Wytrzymałość właściwa na sucho | Wytrzymałość właściwa na mokro | Skurcz w kierunku długości po badanym procesie |
|---|---|---|---|---|
| Wiskoza | 12–14% | 18–22 cN/tex | 11–13 cN/tex | −11,9% — dzianina ściągaczowa w badaniu z 2024 r. |
| Lyocell | 11–12% | 37–41 cN/tex | 30–35 cN/tex | −8,1% — dzianina ściągaczowa w badaniu z 2024 r. |
| Bawełna | 8,5% | 20–24 cN/tex | 26–30 cN/tex | Nie podano w tym zestawieniu |
Odzysk wilgoci i wytrzymałość dotyczą włókien; skurcz dotyczy konkretnych dzianin ściągaczowych po opisanym procesie, więc nie jest uniwersalną prognozą dla każdej bluzki lub sukienki.
Czy wiskoza się kurczy?
Tak, wiskoza może się kurczyć, zwłaszcza gdy wyrób ma niestabilną konstrukcję, został wykończony z naprężeniami albo jest prany i suszony w zbyt wysokiej temperaturze. Odpowiedź na pytanie „czy wiskoza się kurczy” nie może jednak brzmieć: zawsze o konkretną wartość. Skurcz zależy od rodzaju odzieży, budowy materiału, wykończenia oraz przebiegu prania.
W badaniu dzianin ściągaczowych po pełnym procesie obróbki i praniu średni skurcz w kierunku długości dzianiny wiskozowej wyniósł −11,9%. Dla porównania dzianina z lyocellu skurczyła się o −8,1%. To wyraźny wynik, ale dotyczy określonej konstrukcji dzianiny i procedury, a nie wszystkich ubrań z wiskozy.
Znaczenie procedury potwierdza norma ISO 675:2014. Opisuje ona oznaczanie zmiany wymiarów tkanin po praniu przemysłowym w warunkach zbliżonych do temperatury wrzenia, ale nie przypisuje jednej uniwersalnej wartości skurczu wszystkim wyrobom wiskozowym. Wynik badania nie zastępuje więc instrukcji z metki.
Skurcz może objawić się zmianą długości, szerokości albo proporcji fasonu. W praktyce szczególnie ważne jest, aby nie oceniać rozmiaru odzieży wyłącznie po stanie tuż po wyjęciu z pralki. Mokra wiskoza może zwisać, rozciągać się pod własnym ciężarem lub zmieniać kształt, a po wyschnięciu zachować inny wymiar.
Dlaczego mokra wiskoza jest delikatna?
Podstawowa przyczyna ostrożnego obchodzenia się z mokrą wiskozą jest mierzalna. Jej wytrzymałość właściwa wynosi 18–22 cN/tex na sucho, ale tylko 11–13 cN/tex na mokro. Oznacza to spadek o około 27,8–50,0% względem wartości suchej, zależnie od punktu porównania.
Jednocześnie rośnie podatność na wydłużenie: z 17–25% na sucho do 23–38% na mokro. Dlatego podnoszenie ciężkiej, nasiąkniętej wodą odzieży za jeden brzeg, intensywne wykręcanie lub rozciąganie może zdeformować materiał. To nie tylko kwestia delikatnego dotyku, lecz konsekwencja zmiany parametrów włókna po zamoczeniu.
Podobną zależność zaobserwowano w badaniu dzianin ściągaczowych z przędzy wiskozowej. Dla przędzy ringowej wytrzymałość w kierunku długości wynosiła 304,8 ± 20,6 N w stanie suchym i 182,7 ± 18,3 N po obróbce na mokro. Dla przędzy air-jet wartości wynosiły odpowiednio 242,9 ± 21,6 N oraz 146,8 ± 34,8 N.
Nie każda dzianina zachowa się identycznie, ale liczby wyjaśniają, dlaczego mokre ubranie z wiskozy łatwiej rozciągnąć lub pofałdować. Właściwości wiskozy są więc korzystne podczas noszenia, lecz wymagają spokojnego postępowania podczas prania i suszenia. W przypadku wiskozy dodatkowym problemem jest osłabienie włókna po zamoczeniu.
Jak prać i prasować wiskozę?
Najważniejszą zasadą jest pierwszeństwo metki pielęgnacyjnej przed ogólną regułą dotyczącą wiskozy. Ten sam skład włóknisty może występować jako cienka tkanina, dzianina ściągaczowa albo wyrób z dodatkowymi włóknami, a każda konstrukcja może mieć inną tolerancję na wodę, temperaturę i ruch mechaniczny.
Jak prać wiskozę? Należy wybrać dokładnie program, temperaturę i sposób suszenia wskazane przez producenta. Mokrego ubrania nie powinno się mocno wykręcać ani rozciągać. Lepiej obchodzić się z nim spokojnie, ponieważ parametry włókna zmieniają się po zamoczeniu: wytrzymałość spada z 18–22 do 11–13 cN/tex, a wydłużenie rośnie do 23–38%.
Suszenie również ma znaczenie dla wymiarów. Nadmierna temperatura i nieodpowiedni sposób podparcia mogą sprzyjać skurczowi albo deformacji, dlatego sposób suszenia powinien wynikać z metki, a nie z uniwersalnego założenia, że każdą wiskozę można traktować tak samo.
Prasowanie należy wykonywać zgodnie z temperaturą dopuszczoną przez producenta, najlepiej po lewej stronie odzieży. Mokrego wyrobu nie należy naciągać żelazkiem, ponieważ wiskoza jest wtedy bardziej podatna na deformację. Wiskoza nie wymaga specjalnych czynności prawnie zastrzeżonych, ale przy pielęgnacji należy zawsze stosować się do metki producenta, ponieważ norma badawcza nie zastępuje instrukcji dla konkretnego wyrobu.
Więcej w tekście: poliester w ubraniach.
Powiązany temat: elastan w ubraniach.
Najczęstsze pytania
Czy wiskoza jest naturalna?
Nie w ścisłym znaczeniu klasyfikacji włókien. Ma naturalne, celulozowe pochodzenie, ale celuloza zostaje chemicznie rozpuszczona i zregenerowana w nowe włókno.
Czy wiskoza się kurczy?
Może się kurczyć, szczególnie gdy wyrób ma niestabilną konstrukcję, został wykończony z naprężeniami albo jest prany i suszony w zbyt wysokiej temperaturze. Badanie dzianin wiskozowych wykazało średni skurcz długości 11,9%, ale wynik dotyczył określonej dzianiny i procedury.
Dlaczego mokra wiskoza jest delikatna?
Po zamoczeniu jej wytrzymałość właściwa spada z 18–22 do 11–13 cN/tex, a wydłużenie rośnie z 17–25 do 23–38%. Dlatego mokrej odzieży nie należy mocno wykręcać ani rozciągać.
Jak prasować ubrania z wiskozy?
Prasować zgodnie z metką, najlepiej po lewej stronie i przy temperaturze dopuszczonej przez producenta. Mokrego wyrobu nie należy naciągać żelazkiem, ponieważ wiskoza jest wtedy bardziej podatna na deformację.
Źródła
- Wearing Quality of Ribbed Knits Made from Viscose and Lyocell Fibers for Underwear — Fibers / MDPI, 2024, DOI: 10.3390/fib12100083
- Forensic Examination of Fibres, Third Edition — Softouch / tekst referencyjny z tabelą właściwości włókien, 2015, Table 1.5
- ISO 675:2014 — Textiles — Woven fabrics — Determination of dimensional change on commercial laundering near the boiling point — International Organization for Standardization, 2014, ISO 675:2014
- Properties, Production, and Recycling of Regenerated Cellulose Fibers: Special Medical Applications — PubMed Central, 2024, PMCID: PMC11595832
Tekst został utworzony przy pomocy sztucznej inteligencji (modeli językowych).
Czy ten poradnik był pomocny? Oceń go:
Ten artykuł nie ma jeszcze ocen.



